Akder - Akışkan Gücü Derneği

Paletli Pompalar özellikle düşük gürültü seviyeleri sebebiyle kapalı alanda çalışan hidrolik sistemlerde tercih edilen bir hidrolik pompa türüdür. Pompa dış hacimlerine göre ürettikleri debi yüksektir yani kapladıkları hacim diğer pompalara nazaran daha düşük, kompakt bir yapıdadırlar. Paletli pompalar tek odalı ve çift odalı olmak üzere iki farklı tipte üretilirler. Sabit deplasmanlı modellerde daha çok çift odalı tasarım kullanılırken, değişken deplasmanlı modellerde ise tek odalı tasarım kullanılır.

Tüm hidrolik pompalarda olduğu gibi paletli pompalarda pozitif deplasmanlı aktarım pompalarıdır. Pompa milinin 180 derecelik dönüşünde artan hacim yaratılarak emiş, diğer 180 derecelik dönüşünde  de azalan hacim oluşturarak sıkıştırma yaparlar pompanın yağ debisini aktarmasının önünde bir engel  yok ise basınçsız aktarım eğer direnç yaratan bir devre elemanı var ise basınçlı aktarım yaparlar. Paletli  pompalarda artan ve azalan hacimlerin yaratılması statorun, pompa miline bağlı olan rotordan kaçık  bir şekilde eksantrik olarak yerleştirilmesi ile sağlanır. Rotorun üzerine açılmış kanallarda ileri geri  serbest şekilde hareket edebilen paletler, pompa mili tahrik edildiğinde merkez kaç kuvveti etkisiyle rotordan dışarı doğru doğru savrulur ve staratora temas ederek statorun profilini takip ederler.  Yukarıdaki gibi bir kesite sahip paletli pompada pompa mili tahrik edilip sağa doğru dönmeye  başladığında önce stator ile rotor arasındaki mesafe artmaya başlar buraya alınan yağ paletler  vasıtasıyla sağa doğru taşınır daha sonra rotor ile stator arasındaki mesafe azalmaya başlar ve paletler  yağı azalan bu hacime doğru sıkıştırır. 

Yukarıdaki örnek kesit bir tek odalı paletli pompa örneğidir. Tek odalı paletli pompaların en büyük dezavantajlarından birisi basıncın rotorun üzerine etkimesi sonucu pompa milinin zorlanmasıdır bu olumsuz özelliği iyileştirmek için üreticiler çift odalı paletli pompayı tasarlamışlardır. 

Yukarıdaki kesit bir çift odalı paletli pompaya aittir. Tek odalı paletli pompadan farklı olarak rotor ile stator eş merkezli olup, artan ve azalan hacimler yaratabilmek için stator eliptik işlenmiştir böylece statoru takip eden paletler yine rotor içerisinde ileri geri hareketi yaparak hacmi değiştirmektedirler. Bu şekilde bir tasarım yapıldığında 2 emiş ve 2 basınç odası oluşmaktadır. Bu sebeple bu tip pompalara çift odalı paletli pompalar denmektedir. 

Pompa içerisindeki kanallar vasıtasıyla bu iki emiş ve iki basınç odasının çıkışları birleştirilerek pompanın emiş ve basınç portlarına bağlanırlar. Çift odalı paletli pompaların en büyük avantajı oluşan hidrolik kuvvetlerin karşılıklı olarak birbirlerini dengelemesidir, bu yüzden literatürde bu pompalara dengelenmiş paletli pompa da denmektedir. Basınç odalarının karşılıklı olması sebebiyle rotor üzerine kuvvetler birbirlerini dengeleyerek pompa milinin zorlanmasını engellerler. Böylece çift odalı tasarıma sahip paletli pompalar daha yüksek işletme basınçlarında da çalışabilirler. Görüldüğü üzere çift odalı paletli pompa tasarımı tek odalıya göre daha üstün bir tasarımdır ancak bu tasarımı değişken deplasmanlı paletli pompalarda kullanmak mümkün değildir bu yüzden tüm değişken deplasmanlı pompalar tek odalıdır.

POMPALAR DERS SUNUMU İÇİN TIKLAYINIZ